Die Audio-Beispiele sind auch auf Sound-Cloud zu finden. In der zweiten Spalte der Tabelle stehen die Begriffe so, wie man es in Hochdeutsch schreiben würde,  in der dritten Spalte dann die phonetische Umschrift und in der vierten Spalte findet ihr ggf. Anmerkungen. Aber: in den Audio-Dateien selbst sind oftmals die Flexionen der Wörter eingesprochen.

 

raten

roane

rǭ•ə.nə

eχ rǫ•ə.n, du rø̨ts, hę̄ ręt, mər rǭ•ə.nə, Prät. dū rō:ts, Conj. rö̩•ə.n, Part. jərǭ•ə.nə

rauchen

ruke

rūkə

dū roks, hę̄ rok, Prät. rokdə, Part. jərok

rauh

rüje

rȳ•ə.

 

räumen

rüme

rymə

 

rechnen

reäkene

rę̄kənə

 

Recht

Reit

ręit

 

Regen

Ren

rę̄ :n

 

Regenschirm

Paraplü

pa•r.ăplȳ:

frz. parapluie, veraltet, noch bis ungefähr 1880—1890 allgemein gewesen, aber heute noch bezeugt

regnen

reäne

rē•ə.nə

et ręnt = es regnet

Reibekuchen

Riffkook

rī:fkō:k

 

reiben

rieve

rīvə

du rifs, hę̄ rif, Prät. rīəf Part. jərīəvə

reich

Riek

rīk

 

reifen

riepe

rīpə

et rīp, Part. jərīp

Reifen

Reep

rēp

 

Reihe

Re

rē:

 

reihen

rehe

rē•ə.

 

rein

ren

rē:n

 

Reis

Ries

rīs

met Zucker on Kaneel = stive Ries, em Suəmer kalt on Wengkter wärm jejeəte

Reise

Rees

rē:s

 

reissen

rite

rītə

du rits, hę̄ rit, Prät. rīət Part. jərīətə

reiten

rije

rī•ə.

eχ rī:, du rits, hę̄ rit, Prät. rīət, Part. jərī•ə. = wo rip. Mouillierung gilt (MGladb)

Reste, Apfelkitsch

Katsch, Ketsch

katš, kętš

 

Rhein

Rien

ri:n

 

Rheydt

Reet

rē:t

 

riechen

ruke

rūkə

dū ryks, hę̄ ryk, Prät. rūək Conj. rȳək Part. jərōəkə

Riemen

Reem

rē:m

 

Rizinusöl

Flutschwater

flutšwatər

Flutschwasser

Rose

Ruës

rū•ə.s

 

rot

ruët

rū•ə.t

 

Rotznase, aus der Nase hängender dicker Rotzfäden

Schnuëterbäll

šnūətərbę•l.

 

Rotznase, triefende Nase

Seepnoas

zēpnǭ:s

 

Rübe

Rööv

rö̩v

Abzählreim = Öppken, Döppken, Rövezöppken

Rücken

Rök

røk

 

rufen

rope

rō:pə

hę̄ røp Part. jərō:pə

Ruhe

Ro

 

rund

ronk

roŋk

 

Sache

Saak

sāk

Mehrzahl: sākəs

säen

siëne

zī•ə.nə

Partizip: jəzęt

Säge

Sääsch

zę̄•ə.χ

 

sagen

sare

zā:γə

eχ zāx, du zęs, hę̄ zęt, wər zāγə, ȳr zat, Part. jezęit

Salat

Schloat

šlǭ:t

 

Salbe

Sallef

zaləf

 

Sand

Sank

zaŋk

 

sauer

Suur

zūər

 

Sauerbraten

Suurbroane

zūərbrǭ•ə.nə

 

saufen

supe

zūpə

du zyps, Prät. zūəp oder zōəp, Conj. zȳəp, Part. jəzōəpe

saugen

zure

zuγə [zu•r.ə]

Partizip: jəzōəγə

Schabau, Fusel

Schabau

šabǫu

wohl aus der Apothekersprache aqua sabaudica »savoyisch Wasser«; gewöhnlicher Schnaps, Fusel

Schabracke

Schabrack

šabrak

verächtl. alter, baufälliger Gegenstand, z. B. alter Schrank, alte Schubkarre, hässliche Frau

Schaf

Schoop

šǭ:p

Verkleinerung nördlich der Benrather Linie: šø̨̄pkə

Schäfer

Schööper

šø̨̄pər

 

scharf

scherep

šęrəp

 

Schaufel

Schöpp

šøp

 

Schaum

Schuum

šūm

 

Scheibe

Schief

šī:f

Mehrzahl: šī:wə, Verkleinerung: šifkə

Schein

Schien

šī:n

 

Scheiße

Driet

drīt

 

scheissen

driete

drītə

 

Scherbe

Scherf

šęrf

 

Schere

Schier

šī•ər

 

Scheune

Schüür

šȳ:r

 

schiessen

scheete

šē:tə

du šøts, hę̄ šøtt, Vergangenheit: šūət, Partizip: jəšūətə

schlabbern, Unsinn erzählen

severe

sē:verə

 

Schlaf

Schloop

šlō•ə.p

 

schlafen

schloope

šlǭ•ə.pə

hę̄ šlǫp, du šlǫps, Vergangenheit: šlę•ip, Part. jəšlǭ•ə.pə

Schlafmütze

Schloopmötz

šlō•ə.pmøts

 

schlagen

schlare

šlāγə (neben šlǭ•ə.n), MG-Rheindahlen, auch šlaγə

weiter šlēs, šlēt (Rheindahlen); šlǭ:n; Mehrzahl: šlont, šlǫt; 1. Sg. šlǫn, šlǭ•ə.n, Prät. šlō:x, šlō:γə; Part. allg. šlā:γə

schlecht

schleit

šlęit

 

schlecht gekleidet, zerlumpt

schöverkes

šøverkes

ndl. sobertjes

Schleife

Schliep

šlīp

 

Schloss

Schloat

šlūət

 

Schlüssel

Schlüetel

šlȳətəl

 

schmeissen

scmiete

šmītə

eχ šmīt, du šmits, hę̄ šmit, vər šmitə, ør šmit, Prät. šmīət, Part. jəšmīətə

Schmerzen

Ping

pi•ŋ

 

schneiden

schnië

šnī•ə.

dū šnits, hę̄ šnit, Prät. šnīət (šnīədə), Part. jəšnīə

Schnellkraft, Schwung

Kawupptich

kawuptiχ

 

schön

schönn

šø•n., šö̩n

du bes mich enne Schöne = du bist mir aber Einer

Schöpfe

Schepp

šep

 

Schornstein, Schornsteinfeger

Scharüüt

šarȳt

 

Schoß

Schuët

šūət

 

Schrank

Kaas

kās

 

Schraube

Schruuf

šrū:f

 

schreiben

 

šrīvə

eχ šrī:f, du šrifs, hę̄ šrif, Prät. šrīəf, Part. jəšrīəvə

schreien

schreje

šrē•ə

Prät. šrēdə, Part. jəšrē:t

Schubkarre

Schüürkar

šy•rkar

 

Schuffel

Schuffel

šufəl

kleine Schaufel; messerartiges, schmäleres Längseisen, an langem Stiel, mit dem man Unkraut aussticht; ndl. schofel

Schuh

Schohn

šō:n

 

Schule

Schöll

šøl

 

Schulter

Scholder

šo•l.dər

 

schürgen, fahren, Last transportieren

schörje

šø•r.jə

 

Schüssel

Komp

komp

 

schütteln

schöddele, schöggele

šødələ

 

schütten

schödde

šødə

Vergangenheit: šot, Konjunktiv: šøt, Partizip: jəšot

Schwanz

Steätz

štę̄əts

 

schwarz

schwatt

šwat

 

schwätzen, (prahlerisch) reden

schwade

šwadə

 

Schwein

Ferke, Kusch

fe•r.əkə, kuš

Verkleinerung kyškə, Mehrzahl: kyškəs m.

Schweiß

Schweet

šwēt

 

schwer arbeiten

brassele

brasələ

 

schwimmen

schwemme

šwęmme

Partizip: jəšwo•m.ə

Schwimmhose

Schwemmboks

šwęmboks

 

schwül, drückend, ungelüftet, beklommen, übel, beklommen auf der Brust, an Atemnot leidend, einer Ohnmacht nahe

benaut

bənǫ•u.t

et es bənǫ•u.t; en dem Zemmer es et ärch bənǫ•u.t.; et es mich (so, ganz) bənǫ•u.t; nl.=benauwd

sehen

sinn

zīn

eχ zen, du zȳs, hę̄ zȳt, vir, zə zent, ør zet, Prät. zox, Conj. zȳχ, Part. jəzīn, Imperat zȳχ (meist kīk)

seichen, meckern

 

zēīkə

hę zek; hę is am zekə

Seife

Seep

zēp

 

sein

sen

zen

eχ bøn,du bøs,hę̄ es,mər zent,ør zit,zə zent;Imperat.sęi;Prät. wă.r,wō•ă.re Pl. wasən;ebenso wās Rheindahlen,du wō:(r)s;Conjuntiv:wy•ə.r;Part. jewę̄s

sein (besitzanzeigend; wem et sint)

sin(g)

siŋ

Mask: sinə sinəm; Fem. sin; Neutr. si; seins = et sint

Seite

Siet

zī:t

Mehrzahl: zī•ə.

setzen

sette

zętə

Vergangenheit: zat; Partizip: jəzatə

sich an etwas Hartes stossen

knupse

knupsə

 

Silber

Sölwer

zø•l.wər

 

sitzen

sette

zetə

Prät. zǭ •ə.t; Conj. zȳ•ə.t, Part. jesēətə

Sohn

Suën

zūən

Mehrzahl: zȳ•ə.n; meist jedoch ‘Jong’

Sommer

Suëmer

zūəmər

 

Spatz

Mösch

mö̩š

Mehrzahl: møšə

Spazieren gehen

Tatta jonn

tāta jǫn

 

Spiegel

Spejel

špē:jəl

Mehrzahl: špē:jələ

Spiel

Spöll

špö̩l

Spö = Kosename für den Rheydter Spielverein

Spinat, grünes Gemüse

jrön Jemös

jrø̨:n gəmö̩:s

 

Sprache

Sproak

šprǭ•ə.k

 

sprechen

spreäke

šprēəkə

hę̄ šprek, Prät. šprō:k Conj. šprø̨̄•ə.k, Part. jəšprǭ•ə.kə

sprechen (sich unterhalten)

kalle

ka•l.ə

 

Spruch

Spruëk

šprūək

 

Spucke

Spö

špö̩

 

spucken

spöë

špø•y.ə

 

spülen, abwaschen

spöle

špø:lə

hə špø•l.t, Prät. špø•l.də, Part. jəšpø•l.t

Spültuch

Schöttelplak

šøtelplak

 

spüren

spüre

špȳrə

hę̄ špȳ:t,Vergangenheit: špū:(ə)t, Partizip: jəšpu:t

Stachelbeeren (Krustäpfel)

Koëschäppelter

kōšapəl

kōš-, kōəš- [kūəš- MGladb-Rheind Gerkerath Hehnerholt Sittard; -ǫpəl im Trübungsgebiet.], meist Pl. -ępəl, wobei dann sehr oft kōšępəltər

stark platschend regnen

pleistere

plēī:sterə

 

Staub

Stoëf

štōəf

 

stehen

stonn

štǫn

eχ štǫn, du štēs, hę̄ štēt, vər, zə štǫnt, ør štǫt; Imperat. štaŋk, Prät. štu•ŋ., Part. jəšta•ŋ.ə

steif

Stief

štī:v

 

Steipe / Stützholz

Stiep

štīp

Mehrzahl: štīpə; quergestellte Stütze, bes. zu Stützen der obstbeladenen Bäume; Stütze unter dem Karrenbaum, damit die Karre nicht in die Höhe schlägt

Stern

Steer

št•ə.r

 

Steuer

Stüür

štȳ•ə.r

 

steuern

stüüre

štȳ:re

Vergangenheit: štūərt, Part. jəštūət

Stich

Stiëk

štīək

 

Stirn

Stier

štī•ə.r

 

stossen

stuëte

štū•ə.tə

hę̄ štøt, Vergangenheit:. štū•ə.t, Partizip: jəštū•ə.tə

Straße

Stroot

štrōt

Mehrzahl: štrōtə; Verkleinerung: štrø̨̄tšə

Straßenrinne, Gosse

Kall

kal

 

Strauch

 

štrūk

Mehrzahl: štrȳk; Verkleinerung: štrykskə

streichen

strieke

štrīkə

hę̄ strik, Prät. štrīək, Part. jəštrīəkə

Streifen

Striep

štrīp

Mehrzahl: štrīpə

Streit

Striet

štrīt

 

Stroh

Strüje

štrȳ•ə.

 

Stückchen, dünnes Scheibchen (Brot)

Schilver

šilver

 

suchen

söke

zø:kə

hę̄ zøk Prät. zøkdə u. zout, Part. jəzøk u. jəzout MGladb-Stdt; sonst MGladb zout, Konj. zøk, Part. jəzout

Süchteln

Sötele

zøtələ

 

Suge

Soh

zǫ•u.

ungepflasterte Gosse, Rinne in Feld, auf Wiese oder Strasse; gemauerter Wasserabflusskanal aus dem Keller, Kellers., aus dem Stall (Jaucherinne)

süß

sööt

zø̨̄:t

 

talpen

talpe

taləpə

schwerfällig, plump, laut, ungeschickt gehen

Tasche

Tesch

tę̄ š

Mehrzahl: tęšə

taub

doof

dōf

ndl. doof

Taube

Duuf

dū:f

Mehrzahl: dūvə, Verkleinerung: dyfkə

tauen

döje

dȳ•ə.

es taut = et døt; Neuss, Grevenbroich, MGladb = dȳ•ə., ət dyt, døt ; dø:t = Kleinenbroich; dō:t = Rheindahlen

Taufe

Dööp

dö̩p

 

tauschen

tuusche

tūšə

hę̄ tuš, Prät. tušdə, Part. jətuš

Tee

Tieje

tī•ə.

 

Teig

Deesch

dēχ

 

Teil

Deel

dēl

 

teilen

deele

dēlə

du dilts; Partizip: jədi•l.t

Tempo-Dreirad, Zipfel/Eck

Dretömp

dretømp

 

Teufel

Düvel

dȳ:vəl

 

Theodor

Döres

døres

 

tief

deep

dē:p

 

Tinef (jiddisch)

Tinf

tenəf

Unsinn, unsinniges Geschwätz; alte, längst bekannte Geschichte

Tisch

Dösch

dö̩š

 

Tochter

Dauter

dǫutər

 

Tod, tot

Duët

dū•ə.d

 

Tölpel

Tuppes

tupəs

 

Tor, Pforte

Poëtz

pǭəts

Verkleinerung: pø̨ətskə

Torte

Taat

tāət

 

tragen

drare

drāγə

eχ drāx, Partizip: jədrāγə

Traube

Druuf

drūf

Mehrzahl: drūwə, Verkleinerung: dryfkə

Traum

Droom

drōm

 

treiben

drieve

drīvə

eχ drī:f, du drifs, hę̄ drif, Prät. drīəv, Partizip: γədrīəwə

treten

treäne

trę̄ nə

eχ trę̄ ən, du tręts, hę̄ trøt, Vergangenheit: trōən, Partizip: jətrōənə

trocken, trocknen

drüsch, drüje

dry•ə.χ; drȳ•ə.jə

 

Trumpf (Kartenspiel)

Truuf

truf

ndl. troef

Tuch

Dook

dō:k

Mehrzahl: dö̩ :kər

tüchtig schaffen

pujacke

pujakə

 

tun

donn

don

eχ don, du dēs, hę̄ dēt, mər dont, yr dōt, zə dont, Imperativ don, Vergangenheit: eχ di•ŋ, Partizip: jədǫn

Tüte

Bloas

blǭ:s